Ni ddylai dod o hyd i dacsi hygyrch deimlo fel ennill y loteri. Eto i gyd, mae pobl anabl ledled Cymru yn cael eu gadael yn sownd fwyfwy oherwydd prinder difrifol o gerbydau hygyrch.
Rydym yn arbennig o bryderus ynghylch maint y dirywiad yng Nghaerdydd. Mae ffigurau a ddarparwyd i ni gan Gyngor Caerdydd ym mis Awst 2026 yn dangos bod nifer y tacsis hygyrch yn y ddinas wedi gostwng o 475 o gerbydau yn 2010 i ddim ond 168 yn 2026.
Mae’r ffigurau hyn yn tynnu sylw at yr angen brys i weithredu i sicrhau y gall pobl anabl gael yr un rhyddid i deithio â phawb arall.
Dros yr wythnosau diwethaf, mae ein tîm wedi bod yn gweithio i wneud Llywodraeth Cymru, awdurdodau lleol, gwleidyddion a gweithredwyr llogi preifat yn ymwybodol o’r sefyllfa. Rydym am weld camau’n cael eu cymryd i wrthdroi’r dirywiad mewn cerbydau hygyrch a sicrhau nad yw pobl anabl yn cael eu gadael ar ôl gan newidiadau i’r system drafnidiaeth.
Yr hyn yr ydym wedi bod yn ei wneud
Cyfarfod â Chyngor Caerdydd
Cyfarfuom â Daniel Cook o Gyngor Caerdydd, a roddodd y ffigurau diweddaraf i ni ar ddarpariaeth tacsis hygyrch yng Nghaerdydd. Mae’r ffigurau’n dangos gostyngiad dramatig yn nifer y cerbydau hygyrch dros yr 16 mlynedd diwethaf.
Rydym yn pryderu bod newidiadau yn y farchnad llogi preifat, gan gynnwys twf gwasanaethau sy’n seiliedig ar apiau a threfniadau trwyddedu sy’n caniatáu i gerbydau gael eu trwyddedu ar draws ffiniau awdurdodau lleol, yn cyfrannu at y dirywiad mewn darpariaeth hygyrch.
Codi’r mater yn y Senedd
Cyfarfuom â Paul Davies AS, a gododd ein pryderon yn uniongyrchol wedyn gyda Llywodraeth Cymru trwy gwestiwn ysgrifenedig yn y Senedd.
Briffio Llywodraeth Cymru
Cyfarfuom hefyd â Mark Hooper AS, Dirprwy Weinidog Trafnidiaeth, a Leigh Beach, Pennaeth Polisi Tacsis yn Llywodraeth Cymru, ochr yn ochr â swyddogion eraill.
Ymdriniodd y cyfarfod â materion trafnidiaeth ehangach, gan gynnwys y prinder cerbydau hygyrch sydd ar gael trwy gwmnïau llogi preifat. Defnyddiwyd y cyfle i dynnu sylw at yr effaith y mae hyn yn ei chael ar bobl anabl a’r angen i drafnidiaeth hygyrch gael ei hystyried yn briodol wrth i bolisi trafnidiaeth newid.
Gweithio ar draws pleidiau gwleidyddol
Rhoddwyd gwybodaeth i Jason O’Connell AS, Gweinidog Trafnidiaeth yr Wrthblaid, ar ein pryderon ynghylch effaith y newid i gerbydau mwy gwyrdd a’r symudiad tuag at wasanaethau llogi preifat digidol a di-arian parod.
Fe wnaethon ni hefyd gyfarfod â Vikki Howells AS i drafod y materion sy’n wynebu darpariaeth tacsis hygyrch a sicrhau bod y rhai sydd â chyfrifoldeb am drafnidiaeth a meysydd polisi cysylltiedig yn deall maint y broblem a’i heffaith ar bobl anabl.
Ymgysylltu â chwmnïau llogi preifat
Rydym wedi cysylltu â chwmnïau llogi preifat mawr, gan gynnwys Uber a Veezu, i ofyn am gyfarfodydd.
Rydym am ddeall yr heriau sy’n wynebu gweithredwyr yn well ac archwilio beth arall y gellir ei wneud ar y cyd i gynyddu argaeledd cerbydau hygyrch.
Beth sydd angen newid?
Rydym yn galw am weithredu mewn tri maes allweddol:
- Rhaid i gerbydau hygyrch fod yn rhan o’r newid i drafnidiaeth fwy gwyrdd
Mae’r symudiad tuag at gerbydau mwy gwyrdd yn bwysig, ond ni all hygyrchedd gael ei anghofio yn y newid hwn. Rhaid i gerbydau newydd sy’n cael eu cyflwyno i fflydoedd tacsis a llogi preifat fod yn addas ar gyfer teithwyr anabl, gan gynnwys defnyddwyr cadeiriau olwyn.
- Rhaid gweithredu cyfraith cydraddoldeb yn iawn a chryfhau trefniadau trwyddedu
Rhaid i bobl anabl allu dibynnu ar eu hawliau cyfreithiol wrth ddefnyddio tacsis a cherbydau llogi preifat. Mae angen rheolau cryfach arnom hefyd ynghylch trwyddedu trawsffiniol i atal trefniadau sy’n tanseilio argaeledd cerbydau hygyrch mewn cymunedau lleol.
- Rhaid bod cymorth ariannol ar gael ar gyfer cerbydau hygyrch
Gall cerbydau hygyrch fod yn ddrytach i’w prynu, tra bod gyrwyr a gweithredwyr eisoes yn wynebu pwysau ariannol sylweddol. Mae angen cymorth ariannol a chymorthdaliadau priodol i wneud cerbydau hygyrch yn opsiwn realistig i yrwyr tacsis a cherbydau llogi preifat.
Byddwn yn parhau i bwyso am newid
Nid moethusrwydd yw trafnidiaeth hygyrch. Mae’n hanfodol i allu pobl anabl i weithio, cael mynediad at ofal iechyd ac addysg, gweld ffrindiau a theulu, a chymryd rhan lawn yn eu cymunedau.
Mae’r dirywiad yn y ddarpariaeth tacsis hygyrch yng Nghaerdydd yn rhybudd difrifol am yr hyn a all ddigwydd pan na chaiff hygyrchedd ei ystyried yn briodol wrth i systemau trafnidiaeth newid.
Byddwn yn parhau i godi’r pryderon hyn gyda Llywodraeth Cymru, awdurdodau lleol, gwleidyddion a gweithredwyr trafnidiaeth, a byddwn yn parhau i bwyso am atebion ymarferol sy’n sicrhau y gall pobl anabl deithio gyda’r un rhyddid ac annibyniaeth â phawb arall.
Byddwn yn rhannu diweddariadau pellach wrth i’r sgyrsiau hyn fynd rhagddynt.
